Overslaan en naar de inhoud gaan

De Tiense reuzenfamilie

De Tiense reuzenfamilie  

 
“Een jare duizennegenhonderd zes en vijftig, de twaalfde februari, om twee uur ’s namiddags, werd alhier ten Stadhuize, vóór de heer Emile Gilis, Ambtenaar van de Burgerlijke Stand, aangifte gedaan der geboorte op heden, van: Tiske Tienen, zoon van de Tiense reuzen Janneken en Mieken.”
(tekst geboorteakte van Tiske Tienen, bron: stadsarchief Tienen)

De geboorteakte van 'Tiske Tienen', 12 februari 1956 (bron: stadsarchief Tienen)
In een vorig stukje ‘Tien eeuwen Tienen’ werd al verteld hoe de Tiense reuzen Jan en Mie het levenslicht zagen. Op 10 juli vierden ze zelfs hun 84ste verjaardag. Ze bleven een tijd gezellig met zijn tweeën zonder kinderen, tot de carnavalsvereniging ‘De Ridders van Brunengeruz’ in 1956 het initiatief nam om de reuzenfamilie uit te breiden. Niet lang daarna, op 12 februari 1956, wordt de geboorte van Tiske Tienen aangegeven op het gemeentehuis. Zijn geboorteakte wordt nog bewaard in het stadsarchief, en werd ondertekend door de toenmalige burgemeester Edgar Rowie (1955 – 61), in aanwezigheid van Prins Carnaval Jan I en Louis Gerval, voorzitter van het carnavalscomité. Op een foto uit de Publipers van kort na 12 februari 1956 zien we de zeer hartelijke verwelkoming van Tiske door Prins Carnaval.

De verwelkoming van Tiske door Prins Carnaval (bron: krantenbericht Publipers februari 1956)
 
Terwijl Jan en Mie in 1927 een 300 kilo zwaar kleien hoofd kregen van de beeldhouwer M. Spaelant, werd het gezicht van Tiske gemaakt van papier-maché. In grootte verschilt hij ook met zijn ouders: Jan en Mie meten beiden 4,8 meter, terwijl Tiske ‘maar’ 2 meter lang is. Met zijn 20 kilo is hij ook gemakkelijk door één persoon rond te dragen, terwijl Jan en Mie een aantal dragers nodig hadden om zich te kunnen bewegen. Deze taak werd toen met veel enthousiasme uitgevoerd door de ‘Getuigen van de Reuzen’. Tot slot kreeg Tiske een matrozenpakje aangemeten, waarschijnlijk om zijn status als reuzenkind wat meer nadruk te geven. Jan en Mie dragen vanaf hun geboorte de typische Hagelandse boerenkledij.
Reuzen kunnen per stad een andere betekenis hebben. Zo zijn Jean en Alice van Waver de ‘reuzenversie’ van twee belangrijke historische personen, die in het verleden voor de stad de stadsrechten hebben verkregen. Jan en Mie verwijzen echter naar een belangrijke traditionele waarde: samen verbeelden zij als sympathieke Hagelanders de huwelijkse trouw. Later, met de geboorte van Tiske, is het plaatje (bijna) compleet en vormen ze het voorbeeld als gelukkige familie. Tienen is hiermee een vreemde eend in de bijt: in de traditionele familiestructuren van de reuzen is er normaal sprake van één reus, waarna enkele jaren later een andere, meestal vrouwelijke reus wordt geïntroduceerd. Doorgaans wordt er kort daarna een zoon en/of dochter geboren. Met betrekking tot de Tiense reuzenfamilie is het iets anders verlopen: Jan en Mie zijn op dezelfde dag geboren, maar moesten welliefst 29 jaar wachten op een nakomeling. (bron: s.a. Marionetten en reuzen in Brabant, tent. cat., Brussel, 1979: 17, 30.).

Jan, Mie en Tiske (bron: s.a. Marionetten en reuzen in Brabant, tent. cat., Brussel, 1979: 30)
De drie reuzen worden ook als gelukkige familie geportretteerd op een schilderij van de Tiense schilder Willy Lecomte (1943 – 2009) gedateerd begin jaren ’70. In het kleurrijke werk staan Jan, Mie en Tiske te midden van feestvierende carnavalsgangers en de dansende Getuigen van de Reuzen (in blauw vest met rode halsdoek). Op de achtergrond zien we de duidelijk herkenbare Onze-Lieve-Vrouw-ten-Poelkerk. Met een beetje fantasie zien we Lecomte nog staan op de Grote Markt met een schetsboek in de hand, op de plaats waar nu een appartementsgebouw tussen twee brasseries in staat.

De Tiense reuzen op de Grote Markt tijdens Carnaval, Willy Lecomte, begin jaren '70 (Eigenaar: Jacques Natens, Fotografie Leyssens)
De familie was echter nog niet compleet. Bijna twintig jaar later komt Nieke ten tonele, geboren op Vastenavond, maar van onbekende ouders. Zij werd gevonden in de kinderkribbe van de afdeling Plastische Kunsten van de Provinciale Normaalschool in Tienen. Tiske wordt verliefd en trouwt met Nieke op 22 november 1975. Vijf jaar later werd hun zoon de Delta Kweiker geboren. Helaas is de reuzentraditie van de verbeelding van de gelukkige familie wreed verbroken: kort na de introductie van de Delta Kweiker is hij verdwenen. OpgewekTienen is nog altijd hard op zoek naar de gouden tip die de kleine reus terug naar het Tiense straatbeeld kan brengen.

Trouwakte Tiske en Nieke. Nieke zou volgens de akte geboren zijn op Vastenavond 1957, terwijl zij in werkelijkheid in 1975 het levenslicht zag. Mogelijk is dit opzettelijk gedaan, zodat Tiske en Nieke officieel bijna even oud zouden zijn bij hun huwelijk.
 
Weet jij waar de Delta Kweiker is of wat er met het reusje gebeurd is? Laat het ons weten via opgewekTienen@opgewekTienen.be of 0498 68 44 10. Alle tips zijn welkom!
Met dank aan de medewerkers van het stadsarchief Tienen.
Tekst en onderzoek: Diantha Osseweijer